دموراژ چیست؟ راهنمای کامل هزینه دموراژ کانتینر و روش جلوگیری از آن
اگر در زمینه واردات و صادرات کالا فعالیت میکنید، احتمالاً اصطلاح دموراژ (Demurrage) را در اسناد حمل، فاکتورهای شرکت کشتیرانی یا هنگام ترخیص کالا از گمرک دیدهاید. دموراژ یکی از هزینههایی است که ممکن است در اثر تأخیر در انجام فرآیندهای مربوط به ترخیص و خروج کانتینر از پایانه ایجاد شود و در صورت طولانی شدن زمان توقف، مبلغ قابل توجهی به هزینه نهایی واردات اضافه کند.
به زبان ساده، زمانی که یک کانتینر وارد بندر یا ترمینال میشود، شرکت حملونقل برای تحویل گرفتن کالا و خروج کانتینر، یک بازه زمانی مشخص و بدون هزینه اضافی در نظر میگیرد. این بازه با عنوان Free Time یا زمان مجاز رایگان شناخته میشود. اگر صاحب کالا یا نماینده او نتواند در این مدت اقدامات لازم را انجام دهد و کانتینر همچنان در ترمینال باقی بماند، ممکن است هزینهای تحت عنوان دموراژ دریافت شود. منابع تخصصی حملونقل نیز دموراژ را هزینهای برای ماندن کانتینر در ترمینال بیش از زمان رایگان تعریف میکنند.
بنابراین، دموراژ صرفاً یک هزینه جانبی ساده نیست؛ بلکه میتواند مستقیماً روی قیمت تمامشده کالا، سرمایه در گردش، برنامهریزی زنجیره تأمین و حتی سودآوری یک معامله تأثیر بگذارد.
((جهت استعلام هزینه حمل کالای خود کلیک کنید))
دموراژ به زبان ساده چیست؟
فرض کنید یک کانتینر حاوی کالای وارداتی شما وارد بندر شده است. شرکت کشتیرانی طبق شرایط حمل، چند روز فرصت رایگان برای انجام فرآیند دریافت کالا در اختیار شما قرار میدهد. در این مدت باید امور مربوط به اسناد، اظهار کالا، تشریفات گمرکی، پرداخت هزینهها، دریافت مجوزهای موردنیاز و هماهنگی برای خروج کانتینر انجام شود.
اگر تمام این مراحل در مدت تعیینشده انجام شود، هزینه دموراژ به شما تعلق نمیگیرد. اما اگر کانتینر پس از پایان Free Time همچنان در محوطه بندر یا ترمینال باقی بماند، شرکت کشتیرانی یا اپراتور مربوطه میتواند بابت روزهای اضافه، هزینه دریافت کند.
برای مثال، تصور کنید شرکت حمل برای یک کانتینر ۵ روز Free Time در نظر گرفته است. اگر فرآیند ترخیص و خروج کانتینر در روز هشتم انجام شود، بسته به قرارداد و تعرفه مربوطه، روزهای مازاد میتواند مشمول دموراژ شود.
نکته مهم این است که تعداد روزهای Free Time و نرخ دموراژ ثابت و یکسان نیست و میتواند بر اساس شرکت کشتیرانی، نوع کانتینر، مسیر حمل، قرارداد حمل، بندر مقصد و سایر شرایط متفاوت باشد.
دموراژ در حملونقل دریایی چه مفهومی دارد؟
دموراژ بیشتر در حملونقل کانتینری و بهخصوص حملونقل دریایی مورد استفاده قرار میگیرد. زمانی که کشتی در بندر مقصد پهلو میگیرد، کانتینرها از کشتی تخلیه شده و وارد محوطه ترمینال میشوند. از این مرحله، زمان اهمیت بسیار زیادی پیدا میکند.
شرکت کشتیرانی برای اینکه کانتینرهای خود را در سریعترین زمان ممکن دوباره وارد چرخه حمل کند، مدت مشخصی را برای انجام فرآیند دریافت و خروج کانتینر در نظر میگیرد. اگر کانتینر بیشتر از مدت مجاز در پایانه باقی بماند، هزینه دموراژ محاسبه میشود.
به همین دلیل، دموراژ در واقع نوعی هزینه برای استفاده بیش از حد مجاز از ظرفیت کانتینر یا فضای ترمینال است. هدف اصلی این هزینه نیز ایجاد انگیزه برای صاحبان کالا و فعالان زنجیره تأمین است تا کانتینرها در زمان مناسب از ترمینال خارج شوند و سریعتر برای حملهای بعدی در دسترس قرار بگیرند.
Free Time چیست و چه ارتباطی با دموراژ دارد؟
برای درک درست دموراژ، ابتدا باید مفهوم Free Time را بشناسیم.
Free Time مدت زمانی است که شرکت کشتیرانی یا طرف قرارداد، طبق شرایط حمل، برای انجام اقدامات لازم بدون دریافت هزینه دموراژ یا دیتنشن در نظر میگیرد.
در واردات دریایی، این زمان معمولاً به صاحب کالا فرصت میدهد تا:
- اسناد حمل را دریافت و بررسی کند.
- کالا را در گمرک اظهار کند.
- مجوزهای لازم را دریافت کند.
- تشریفات گمرکی را انجام دهد.
- حقوق و عوارض و هزینههای مرتبط را پرداخت کند.
- مجوز خروج کالا را دریافت کند.
- برای حمل زمینی و خروج کانتینر هماهنگی لازم را انجام دهد.
- کانتینر را در مهلت مقرر از ترمینال خارج کند.
نکته مهم این است که نباید تصور کرد Free Time در همه بنادر و برای همه کانتینرها یکسان است. حتی ممکن است شرایط محاسبه زمان رایگان بین شرکتهای کشتیرانی متفاوت باشد. بنابراین، صاحب کالا باید پیش از ورود محموله، شرایط مربوط به Free Time را از شرکت حمل یا فورواردر دریافت کند.
دموراژ چگونه محاسبه میشود؟
به طور کلی، محاسبه دموراژ بر اساس تعداد روزهای خارج از Free Time و نرخ تعیینشده در قرارداد یا تعرفه انجام میشود.
فرمول ساده را میتوان به این شکل در نظر گرفت:
هزینه دموراژ = تعداد روزهای مشمول دموراژ × نرخ دموراژ
برای مثال، اگر یک کانتینر ۵ روز زمان رایگان داشته باشد و صاحب کالا ۸ روز بعد از شروع محاسبه را برای خروج آن نیاز داشته باشد، تعداد روزهای مشمول هزینه، مطابق شرایط همان شرکت و نحوه محاسبه روزها تعیین میشود.
اما در عمل، محاسبه میتواند پیچیدهتر باشد؛ زیرا نرخ دموراژ ممکن است پلکانی باشد. برای نمونه، ممکن است چند روز اول یک نرخ و روزهای بعدی نرخ بالاتری داشته باشند. در برخی قراردادها نیز نوع کانتینر، اندازه کانتینر یا ویژگیهایی مانند یخچالی بودن آن روی هزینه تأثیر میگذارد. UPS نیز اشاره میکند که دموراژ معمولاً بهصورت روزانه و به ازای کانتینر محاسبه میشود و نرخ آن با توجه به شرکت حمل، ترمینال و نوع کانتینر میتواند متفاوت باشد.
بنابراین نمیتوان یک عدد ثابت برای دموراژ تمام محمولهها اعلام کرد.
چه زمانی دموراژ به کالا تعلق میگیرد؟
دموراژ زمانی مطرح میشود که کانتینر در محل تعیینشده توسط شرکت حمل، معمولاً ترمینال یا پایانه، بیش از مدت مجاز باقی بماند.
در یک سناریوی معمول وارداتی، فرآیند به این صورت است:
ورود کشتی → تخلیه کانتینر → ورود کانتینر به ترمینال → شروع Free Time → انجام تشریفات → خروج کانتینر
اگر در پایان Free Time هنوز کانتینر در ترمینال باشد، هزینه دموراژ میتواند شروع شود.
البته باید توجه کرد که تاریخ شروع محاسبه، آخرین روز رایگان و شرایط توقف یا معافیت ممکن است بر اساس قرارداد حمل متفاوت باشد. بنابراین برای محاسبه دقیق، همیشه باید به شرایط واقعی بارنامه، قرارداد و اعلامیه شرکت کشتیرانی مراجعه کرد.
چرا دموراژ برای واردکنندگان اهمیت زیادی دارد؟
یکی از مهمترین دلایل اهمیت دموراژ این است که این هزینه میتواند در مدت کوتاهی افزایش پیدا کند.
وقتی یک محموله به دلیل نقص مدارک، تأخیر در دریافت مجوز، مشکلات اظهار گمرکی، اختلاف در اسناد، بازرسی، عدم تأمین بهموقع نقدینگی یا مشکلات حمل زمینی در بندر باقی میماند، زمان Free Time مصرف میشود. بعد از آن، هزینههای اضافی آغاز میشوند.
برای یک واردکننده، چنین هزینهای میتواند باعث شود:
- قیمت تمامشده کالا افزایش پیدا کند.
- سود معامله کاهش یابد.
- برنامه تحویل کالا به مشتریان تغییر کند.
- سرمایه برای مدت بیشتری در کالا و کانتینر قفل شود.
- هزینههای حمل و لجستیک افزایش پیدا کند.
- برنامه تولید یا توزیع یک شرکت دچار اختلال شود.
به همین دلیل، مدیریت زمان در واردات کالا به اندازه مدیریت قیمت خرید، هزینه حمل و حقوق ورودی اهمیت دارد.
آیا دموراژ فقط به دلیل تأخیر صاحب کالا ایجاد میشود؟
خیر. یکی از نکات مهم در موضوع دموراژ این است که هر تأخیری الزاماً ناشی از عملکرد صاحب کالا نیست.
گاهی عواملی مانند ازدحام بندر، شرایط نامساعد جوی، اعتصاب نیروی کار، اختلالات عملیاتی، مشکلات سیستمها یا سایر رویدادهای خارج از کنترل واردکننده میتوانند باعث تأخیر شوند. UNCTAD نیز به این نکته اشاره کرده است که برخی تأخیرها ممکن است ناشی از عواملی خارج از کنترل صاحب کالا، مانند شرایط جوی، اعتصاب و ازدحام پایانه باشند.
در چنین شرایطی، بررسی امکان دریافت مهلت بیشتر، بخشودگی یا اصلاح هزینه، کاملاً وابسته به قرارداد، شرکت حمل، بندر و شرایط پرونده است. بنابراین بهتر است در صورت وقوع تأخیر غیرعادی، صاحب کالا موضوع را سریعاً با شرکت کشتیرانی، فورواردر و نماینده ترخیص پیگیری کند.
آیا دموراژ با هزینه انبارداری گمرک یکی است؟
خیر. این دو مفهوم را نباید با یکدیگر اشتباه گرفت.
دموراژ معمولاً به هزینه ناشی از باقی ماندن کانتینر در ترمینال بیش از زمان رایگان تعیینشده توسط شرکت حمل مربوط میشود.
در مقابل، هزینه انبارداری گمرکی به نگهداری کالا در انبارهای گمرکی مربوط است و تابع مقررات، تعرفهها و شرایط محل نگهداری کالا است.
ممکن است یک محموله همزمان با چند نوع هزینه مواجه شود؛ برای مثال، هزینه انبارداری، هزینه دموراژ، هزینه حمل داخلی، هزینههای خدمات بندری و سایر هزینههای مرتبط.
به همین دلیل، واردکننده باید بین این هزینهها تفکیک قائل شود و برای هرکدام، مرجع دریافتکننده و مبنای محاسبه را بررسی کند.
دموراژ چه اثری بر قیمت تمامشده کالا دارد؟
فرض کنید یک شرکت کالایی را با حاشیه سود مشخص وارد کرده است. اگر فرآیند ترخیص چند روز بیشتر از زمان برنامهریزیشده طول بکشد، ممکن است دموراژ به هزینههای محموله اضافه شود.
در یک محموله کوچک شاید این هزینه قابل کنترل باشد؛ اما در محمولههای بزرگ یا چند کانتینری، افزایش هزینه روزانه میتواند اثر قابل توجهی بر سود معامله داشته باشد.
برای همین، یکی از اصول مهم مدیریت واردات این است که قبل از رسیدن کالا، فرآیند ترخیص برنامهریزی شود و نه اینکه پس از ورود کانتینر تازه اقدامات لازم آغاز شود.
آماده بودن مدارک، بررسی الزامات کالا، شناخت مجوزها، هماهنگی با شرکت حمل و برنامهریزی حمل داخلی، همگی میتوانند در کاهش احتمال ایجاد دموراژ مؤثر باشند.
نقش ترخیصکار در جلوگیری از دموراژ
ترخیص کالا یک فرآیند چندمرحلهای است و در بسیاری از موارد، سرعت عمل در آن اهمیت بالایی دارد. ترخیصکار حرفهای میتواند پیش از ورود کالا، مدارک و الزامات پرونده را بررسی کند و در صورت وجود نقص یا ابهام، آن را زودتر شناسایی کند.
این موضوع اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا هرچه فرآیند ترخیص دیرتر شروع شود، احتمال از دست رفتن Free Time بیشتر میشود.
مجموعه ترخیص24 در زمینه ارائه خدمات گمرکی فعالیت میکند و میتواند در فرآیندهای مرتبط با ترخیص کالا و امور گمرکی در کنار صاحبان کالا و واردکنندگان باشد. استفاده از خدمات یک مجموعه متخصص، بهویژه برای محمولههایی که اسناد یا فرآیند ترخیص پیچیدهای دارند، میتواند به مدیریت بهتر زمان و کاهش ریسک هزینههای اضافی کمک کند.
البته میزان دموراژ و امکان جلوگیری یا کاهش آن همیشه به شرایط واقعی محموله، قرارداد حمل، شرکت کشتیرانی، بندر و وضعیت پرونده بستگی دارد.
تفاوت دموراژ و دیتنشن چیست؟
یکی از رایجترین اشتباهات در حوزه حملونقل بینالمللی، استفاده از اصطلاحات Demurrage و Detention به جای یکدیگر است. هر دو اصطلاح به نوعی با تأخیر و استفاده از کانتینر ارتباط دارند، اما محل و زمان اعمال آنها متفاوت است.
به صورت ساده:
- Demurrage: تأخیر کانتینر در داخل ترمینال یا محوطه بندر پس از پایان Free Time.
- Detention: تأخیر در بازگرداندن کانتینر به شرکت حمل پس از اینکه کانتینر از ترمینال خارج شده است.
Maersk نیز دموراژ را مربوط به زمانی میداند که کانتینر پر داخل ترمینال باقی مانده و Detention را مربوط به مدت زمانی میداند که کانتینر پس از خروج از ترمینال در اختیار مشتری است و باید در مهلت تعیینشده بازگردانده شود.
تفاوت دموراژ و دیتنشن با یک مثال ساده
فرض کنید یک کانتینر وارد بندر شده و پس از تخلیه کشتی، در محوطه ترمینال قرار گرفته است.
شما باید مراحل گمرکی را انجام دهید و کانتینر را از بندر خارج کنید. اگر به دلیل تأخیر در ترخیص، کانتینر بیش از Free Time در ترمینال باقی بماند، ممکن است Demurrage محاسبه شود.
حالا فرض کنید کانتینر را از بندر خارج کردهاید و کالا در انبار شما تخلیه شده است. پس از تخلیه، باید کانتینر خالی را طبق دستور شرکت حمل به محل مشخصشده بازگردانید. اگر این کار در مهلت تعیینشده انجام نشود، ممکن است Detention دریافت شود.
بنابراین میتوان گفت:
داخل ترمینال + پایان Free Time = Demurrage
خارج از ترمینال + تأخیر در بازگرداندن کانتینر = Detention
UNCTAD نیز همین تفکیک را در تعریف این دو هزینه ارائه میکند و دموراژ را مربوط به کانتینر داخل ترمینال و دیتنشن را مربوط به کانتینر خارج از ترمینال میداند.
آیا ممکن است دموراژ و دیتنشن همزمان ایجاد شوند؟
بله، بسته به شرایط قرارداد و نحوه محاسبه شرکت حمل، یک محموله میتواند در مراحل مختلف با هر دو نوع هزینه مواجه شود.
برای مثال:
۱. کانتینر وارد بندر میشود.
۲. به دلیل نقص اسناد، ترخیص بهموقع انجام نمیشود.
۳. کانتینر بیش از Free Time در بندر باقی میماند و دموراژ ایجاد میشود.
۴. پس از انجام ترخیص، کانتینر از بندر خارج میشود.
۵. کالا در مقصد تخلیه میشود.
۶. کانتینر خالی به دلیل تأخیر در هماهنگی حمل یا مشکلات عملیاتی به شرکت کشتیرانی بازگردانده نمیشود.
۷. در صورت پایان Free Time مربوط به مرحله خارج از بندر، دیتنشن نیز میتواند ایجاد شود.
بنابراین مدیریت زمان فقط به مرحله ترخیص محدود نمیشود؛ بلکه باید کل چرخه استفاده از کانتینر مدیریت شود.
مهمترین دلایل ایجاد دموراژ چیست؟
دموراژ ممکن است به دلایل مختلف ایجاد شود. برخی از این دلایل به عملکرد صاحب کالا مربوط هستند و برخی دیگر به عوامل عملیاتی یا خارج از کنترل او.
۱. نقص مدارک واردات
یکی از مهمترین دلایل تأخیر در فرآیند ترخیص، ناقص بودن اسناد است.
اسناد حمل، فاکتور، پکینگ لیست، گواهی مبدأ، مجوزها و سایر مدارک باید متناسب با نوع کالا و رویه واردات آماده باشند.
اگر نقصی در مدارک وجود داشته باشد، ممکن است فرآیند اظهار یا بررسی کالا با تأخیر مواجه شود و زمان Free Time از دست برود.
به همین دلیل، بهتر است مدارک پیش از رسیدن کالا بررسی شوند.
۲. طولانی شدن فرآیند ترخیص
ترخیص کالا شامل مراحل مختلفی است و ممکن است در برخی پروندهها پیچیده باشد.
نوع کالا، تعرفه گمرکی، ارزش کالا، مجوزهای موردنیاز، ارزیابی، بررسی اسناد و سایر عوامل میتوانند روی زمان ترخیص تأثیر بگذارند.
هرچه این فرآیند دیرتر انجام شود، احتمال ورود محموله به دوره دموراژ بیشتر خواهد شد.
۳. عدم دریافت مجوزهای لازم
برخی کالاها برای ورود به کشور نیازمند دریافت مجوز از سازمانها و مراجع مربوطه هستند.
اگر واردکننده از ابتدا نداند که کالای او به چه مجوزهایی نیاز دارد، ممکن است پس از ورود کالا با مشکل مواجه شود.
این مسئله میتواند زمان زیادی از فرآیند ترخیص را مصرف کند.
۴. اختلاف در اسناد
گاهی مشخصات کالا در اسناد مختلف با یکدیگر مطابقت ندارند.
برای مثال، اختلاف در تعداد، وزن، شرح کالا، ارزش یا سایر اطلاعات میتواند موجب نیاز به بررسی و اصلاح اسناد شود.
در چنین شرایطی، فرآیند ترخیص ممکن است طولانیتر شود.
۵. بازرسی یا ارزیابی کالا
برخی محمولهها ممکن است نیازمند بررسی یا ارزیابی باشند. چنین فرآیندی میتواند زمان ترخیص را افزایش دهد.
البته بازرسی لزوماً به معنی وجود مشکل در محموله نیست؛ اما در هر صورت باید زمان احتمالی آن در برنامهریزی واردات در نظر گرفته شود.
۶. مشکلات مالی و تأخیر در پرداخت
تأمین نشدن بهموقع وجوه موردنیاز نیز میتواند روند ترخیص را متوقف کند.
اگر کالا آماده ترخیص باشد اما پرداختهای لازم به موقع انجام نشود، ممکن است خروج کانتینر به تأخیر بیفتد.
۷. ازدحام بندر و مشکلات عملیاتی
تمام تأخیرها به صاحب کالا مربوط نیستند. گاهی ازدحام ترمینال، اختلال عملیاتی، شرایط جوی، اعتصاب یا سایر مشکلات زنجیره تأمین موجب تأخیر میشوند. UNCTAD نیز این عوامل را از جمله دلایل احتمالی تأخیرهایی میداند که لزوماً تحت کنترل صاحب کالا نیستند.
در چنین شرایطی باید مستندات مربوط به تأخیر جمعآوری و امکان دریافت مهلت یا بخشودگی از شرکت حمل بررسی شود.
نرخ دموراژ به چه عواملی بستگی دارد؟
نرخ دموراژ یک عدد ثابت برای تمام محمولهها نیست. عوامل مختلفی میتوانند در تعیین هزینه نقش داشته باشند.
شرکت کشتیرانی
هر شرکت حمل ممکن است تعرفه و شرایط مخصوص خود را داشته باشد.
نوع کانتینر
کانتینرهای معمولی، یخچالی یا انواع خاص ممکن است شرایط متفاوتی داشته باشند. هزینه مربوط به کانتینرهای یخچالی نیز میتواند بالاتر باشد.
اندازه کانتینر
کانتینرهای ۲۰ فوت و ۴۰ فوت ممکن است نرخهای متفاوتی داشته باشند.
تعداد روزهای تأخیر
هرچه کانتینر مدت بیشتری خارج از Free Time در ترمینال بماند، هزینه بیشتری ایجاد خواهد شد و در برخی تعرفهها نرخ ممکن است به صورت پلکانی افزایش پیدا کند.
بندر و ترمینال
شرایط عملیاتی و تعرفههای مربوط به بنادر و ترمینالها نیز میتوانند در هزینه نهایی مؤثر باشند.
نوع قرارداد حمل
شرایط قرارداد با شرکت حمل یا فورواردر اهمیت زیادی دارد. Free Time، مبنای شروع محاسبه و نرخها باید پیش از حمل مشخص شوند.
مثال محاسبه دموراژ
فرض کنیم برای یک کانتینر، ۵ روز Free Time در نظر گرفته شده است.
اگر فرآیند خروج کانتینر در روز پنجم انجام شود، طبق این فرض هزینه دموراژ ایجاد نمیشود.
اما اگر کانتینر تا روز هشتم در ترمینال باقی بماند، سه روز خارج از Free Time خواهد بود.
اگر نرخ فرضی دموراژ برای هر روز ۱۰۰ واحد پولی باشد:
۳ روز × ۱۰۰ = ۳۰۰ واحد پولی
البته این فقط یک مثال آموزشی است و نرخ واقعی باید از شرکت کشتیرانی یا قرارداد حمل دریافت شود.
در برخی تعرفهها، هزینه برای روزهای مختلف یکسان نیست و ممکن است به شکل پلکانی افزایش پیدا کند. بنابراین برای محاسبه دقیق، صرفاً دانستن تعداد روزهای تأخیر کافی نیست.
Last Free Day یا LFD چیست؟
یکی از اصطلاحات مهم در مدیریت دموراژ، Last Free Day یا LFD است.
LFD را میتوان به زبان ساده، آخرین روزی دانست که کانتینر میتواند بدون ورود به دوره هزینه مربوط به دموراژ در ترمینال باقی بماند.
شناخت دقیق LFD اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اگر صاحب کالا تصور کند چند روز بیشتر برای ترخیص فرصت دارد، ممکن است ناخواسته وارد دوره دموراژ شود.
به همین دلیل، واردکنندگان و ترخیصکاران باید تاریخهای مرتبط با کانتینر را دقیق پیگیری کنند.
آیا روزهای تعطیل هم در محاسبه دموراژ لحاظ میشوند؟
پاسخ این سؤال به شرایط قرارداد و تعرفه شرکت حمل بستگی دارد.
برخی قراردادها بر مبنای روز تقویمی و برخی شرایط بر اساس روز کاری یا ضوابط مشخص دیگری محاسبه میشوند. بنابراین نباید بدون بررسی شرایط حمل تصور کرد که تعطیلات حتماً از مدت Free Time حذف میشوند.
منبع تخصصی Specialty Crop Trade Council نیز اشاره میکند که Free Time میتواند بر اساس روزهای تقویمی یا روزهای کاری محاسبه شود و تعرفهها بین خطوط کشتیرانی متفاوت هستند.
پس بهترین کار، بررسی شرایط مکتوب قرارداد و اعلام شرکت حمل است.
آیا میتوان هزینه دموراژ را کاهش داد؟
در بعضی شرایط، امکان کاهش یا بخشودگی هزینه وجود دارد، اما این موضوع قطعی نیست.
اگر تأخیر ناشی از عوامل خارج از کنترل صاحب کالا باشد، میتوان با ارائه مستندات از شرکت کشتیرانی درخواست بررسی کرد.
برای مثال، در صورت وجود شواهد مربوط به اختلال عملیاتی یا تأخیری که مسئولیت آن بر عهده صاحب کالا نبوده است، امکان مذاکره یا بررسی مجدد هزینه وجود دارد.
با این حال، بهترین روش مقابله با دموراژ، جلوگیری از ایجاد آن است.
چگونه از دموراژ جلوگیری کنیم؟
برای کاهش ریسک دموراژ میتوان چند اقدام مهم انجام داد:
۱. مدارک را پیش از رسیدن کالا آماده کنید.
۲. وضعیت کشتی و زمان تقریبی ورود محموله را پیگیری کنید.
۳. Free Time را پیش از حمل مشخص کنید.
۴. از LFD و نحوه محاسبه آن اطلاع داشته باشید.
۵. مجوزهای موردنیاز کالا را از قبل شناسایی کنید.
۶. فرآیند اظهار و ترخیص را به روزهای آخر موکول نکنید.
۷. با ترخیصکار و فورواردر ارتباط مستمر داشته باشید.
۸. برنامه حمل زمینی را قبل از آماده شدن کالا هماهنگ کنید.
۹. در صورت ایجاد مانع، موضوع را سریعاً به شرکت حمل اطلاع دهید.
۱۰. تمام مکاتبات و مستندات مربوط به تأخیر را نگهداری کنید.
نقش برنامهریزی گمرکی در کاهش دموراژ
بخش قابل توجهی از ریسک دموراژ را میتوان قبل از ورود کالا مدیریت کرد.
اگر واردکننده بداند چه اسنادی نیاز دارد، چه مجوزهایی باید دریافت شود، کالا تحت چه تعرفهای اظهار خواهد شد و چه مراحلی باید طی شود، احتمال توقفهای غیرمنتظره کمتر خواهد شد.
به همین دلیل، همکاری با یک مجموعه باتجربه در امور گمرکی میتواند در مدیریت زمان مؤثر باشد.
ترخیص24 با ارائه خدمات گمرکی، میتواند به صاحبان کالا در انجام فرآیندهای مرتبط با ترخیص و امور گمرکی کمک کند. هدف از استفاده از خدمات تخصصی در این حوزه، صرفاً انجام تشریفات اداری نیست؛ بلکه مدیریت بهتر فرآیند، کاهش خطاهای اسنادی و جلوگیری از اتلاف زمان نیز اهمیت دارد.
چگونه هزینه دموراژ را کاهش دهیم؟ راهکارهای کاربردی برای واردکنندگان
دموراژ یکی از هزینههایی است که در صورت مدیریت نکردن زمان، میتواند بهسرعت افزایش پیدا کند. به همین دلیل، برای واردکنندگان حرفهای، کنترل دموراژ بخشی از مدیریت زنجیره تأمین محسوب میشود.
اگرچه همیشه امکان جلوگیری کامل از دموراژ وجود ندارد، اما با برنامهریزی مناسب میتوان احتمال ایجاد آن را تا حد زیادی کاهش داد.
۱. قبل از حمل، Free Time را بررسی کنید
یکی از اشتباهات رایج این است که صاحب کالا بعد از رسیدن محموله به بندر تازه درباره Free Time سؤال کند.
در حالی که این موضوع باید قبل از حمل مشخص شود.
پیش از ارسال کالا بهتر است موارد زیر از شرکت کشتیرانی یا فورواردر پرسیده شود:
- تعداد روزهای Free Time چقدر است؟
- زمان شروع Free Time از چه تاریخی محاسبه میشود؟
- آخرین روز رایگان چه تاریخی است؟
- آیا روزهای تعطیل محاسبه میشوند؟
- نرخ دموراژ پس از پایان Free Time چقدر است؟
- آیا نرخ دموراژ پلکانی است؟
- برای کانتینرهای مختلف چه تفاوتی وجود دارد؟
- شرایط Detention چگونه است؟
Free Time در واقع همان بازهای است که صاحب کالا میتواند بدون پرداخت هزینه مربوطه، فرآیندهای لازم را انجام دهد؛ پس شناخت آن یکی از اولین اقدامات برای کنترل هزینههای حمل است.
۲. اسناد را قبل از رسیدن کالا آماده کنید
یکی از مؤثرترین راههای جلوگیری از تأخیر، آماده بودن اسناد است.
بسته به نوع محموله و شرایط معامله، اسناد موردنیاز ممکن است متفاوت باشند، اما معمولاً اطلاعاتی مانند فاکتور، پکینگ لیست، اسناد حمل، گواهی مبدأ و مجوزهای مربوطه اهمیت دارند.
هرچه بررسی اسناد زودتر انجام شود، احتمال شناسایی مغایرتها نیز بیشتر است.
برای مثال، اگر در پکینگ لیست تعداد کالا با فاکتور تفاوت داشته باشد، بهتر است این موضوع پیش از رسیدن کانتینر بررسی شود.
۳. تعرفه کالا را از قبل بررسی کنید
یکی از مراحل مهم ترخیص، تعیین صحیح کد تعرفه یا HS Code است.
اگر برای یک کالا چند گزینه تعرفهای محتمل باشد یا اطلاعات کافی درباره ماهیت کالا وجود نداشته باشد، فرآیند بررسی ممکن است پیچیدهتر شود.
به همین دلیل، واردکننده باید پیش از رسیدن کالا، مشخصات فنی و تجاری آن را بررسی کرده و اطلاعات لازم را در اختیار ترخیصکار قرار دهد.
این کار به تصمیمگیری سریعتر و جلوگیری از تأخیرهای قابل پیشبینی کمک میکند.
۴. مجوزهای موردنیاز را پیشاپیش شناسایی کنید
یکی از عواملی که میتواند باعث توقف فرآیند ترخیص شود، نیاز به مجوزهای خاص است.
برخی واردکنندگان تصور میکنند دریافت مجوز را میتوان بعد از رسیدن کالا انجام داد؛ در حالی که برای مدیریت زمان بهتر است از قبل مشخص شود کالا به چه مجوزهایی نیاز دارد و فرآیند دریافت آنها چقدر زمان میبرد.
هرچه اطلاعات دقیقتر باشد، برنامهریزی نیز بهتر خواهد بود.
۵. وضعیت محموله را بهصورت مستمر پیگیری کنید
منتظر ماندن تا تماس شرکت حمل برای اطلاع از ورود کانتینر، روش مناسبی برای مدیریت دموراژ نیست.
بهتر است وضعیت محموله از زمان بارگیری تا ورود به بندر و سپس ترخیص، بهصورت منظم بررسی شود.
با اطلاع از زمان تقریبی ورود کشتی میتوان اقدامات گمرکی را زودتر آغاز کرد و در صورت مشاهده مشکل، فرصت بیشتری برای حل آن داشت.
۶. فرآیند ترخیص را به آخرین روز موکول نکنید
یکی از خطرناکترین روشها در مدیریت واردات، برنامهریزی بر اساس آخرین روز Free Time است.
حتی اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، ممکن است یک مشکل پیشبینینشده ایجاد شود.
برای مثال:
- یک سند نیازمند اصلاح باشد.
- سیستم با اختلال مواجه شود.
- مجوز دیرتر صادر شود.
- ارزیابی زمان بیشتری ببرد.
- حمل زمینی در دسترس نباشد.
- شرایط عملیاتی بندر تغییر کند.
اگر فرآیند از چند روز قبل آغاز شده باشد، برای حل این مشکلات زمان بیشتری وجود خواهد داشت.
۷. حمل داخلی را از قبل هماهنگ کنید
گاهی کالا از نظر گمرکی آماده خروج است، اما وسیله حمل برای خارج کردن کانتینر در دسترس نیست.
در چنین شرایطی، ممکن است کانتینر همچنان در ترمینال باقی بماند و هزینه اضافی ایجاد شود.
به همین دلیل، بهتر است هماهنگی با شرکت حمل زمینی، کامیون یا سایر عوامل لجستیکی از قبل انجام شود.
۸. در صورت تأخیر غیرقابل کنترل، سریعاً اقدام کنید
اگر مشکلی خارج از کنترل واردکننده ایجاد شده است، نباید تا پایان Free Time صبر کرد.
باید موضوع را به شرکت کشتیرانی یا فورواردر اطلاع داد و در صورت امکان، درخواست تمدید Free Time یا بررسی شرایط خاص را مطرح کرد.
هرچه این درخواست زودتر مطرح شود، امکان مدیریت موضوع بیشتر است.
البته هیچ تضمینی برای پذیرش درخواست وجود ندارد و تصمیم نهایی به شرایط قرارداد و شرکت حمل بستگی دارد.
۹. مستندات تأخیر را نگهداری کنید
اگر تأخیر به دلیل مشکلی خارج از کنترل صاحب کالا رخ داده باشد، داشتن مستندات اهمیت زیادی دارد.
ایمیلها، نامهها، اعلامیههای بندر، پیامهای شرکت حمل و سایر مدارک مرتبط میتوانند برای اثبات روند اتفاقات مفید باشند.
در صورت بروز اختلاف درباره دموراژ، مستندات میتوانند مبنای بررسی و مذاکره قرار بگیرند.
آیا دموراژ قابل بخشش است؟
در برخی شرایط ممکن است شرکت کشتیرانی یا طرف دریافتکننده هزینه، بخشی از دموراژ را کاهش دهد یا نسبت به آن تجدیدنظر کند؛ اما این موضوع یک حق قطعی و عمومی نیست.
امکان بخشودگی معمولاً به عواملی مانند علت تأخیر، شرایط قرارداد، مستندات موجود، سیاست شرکت حمل و شرایط عملیاتی بستگی دارد.
برای مثال، اگر ثابت شود تأخیر ناشی از یک مشکل عملیاتی خارج از کنترل واردکننده بوده، امکان طرح درخواست بررسی وجود دارد.
در مقابل، اگر تأخیر صرفاً به دلیل آماده نبودن مدارک یا عدم اقدام بهموقع صاحب کالا باشد، احتمال پذیرش درخواست میتواند کمتر باشد.
بنابراین بهتر است به جای اتکا به بخشودگی، از ابتدا فرآیند را طوری مدیریت کنیم که وارد دوره دموراژ نشود.
آیا دموراژ شامل همه کالاها میشود؟
دموراژ بیشتر در حملونقل کانتینری مطرح است و شرایط آن بر اساس نوع حمل و قرارداد تعیین میشود.
بنابراین نمیتوان گفت هر کالایی که وارد کشور میشود حتماً مشمول دموراژ خواهد شد.
اگر کالایی با کانتینر حمل شود و شرایط شرکت کشتیرانی برای آن شامل Free Time و هزینههای مرتبط باشد، احتمال ایجاد دموراژ در صورت تأخیر وجود دارد.
برای کالاهای غیرکانتینری یا شیوههای حمل دیگر، ساختار هزینهها میتواند متفاوت باشد.
آیا دموراژ با جریمه گمرکی تفاوت دارد؟
بله.
دموراژ یک هزینه مرتبط با شرایط استفاده از کانتینر یا ماندگاری آن در ترمینال پس از پایان زمان مجاز است و معمولاً توسط شرکت کشتیرانی یا طرف مربوط به حمل مطالبه میشود.
اما جریمه یا هزینههای گمرکی بر اساس مقررات و فرآیندهای گمرکی تعیین میشوند.
این دو هزینه از نظر مرجع، مبنای محاسبه و شرایط ایجاد، یکسان نیستند.
ممکن است یک محموله همزمان با چند نوع هزینه مواجه شود، اما باید علت و مرجع هر هزینه بهصورت جداگانه بررسی شود.
دموراژ در واردات چه تأثیری بر سودآوری دارد؟
فرض کنید یک واردکننده کالا را با حاشیه سود مشخص خریداری کرده است.
هزینههای اولیه شامل قیمت کالا، حمل، بیمه، حقوق ورودی و سایر هزینهها در محاسبات او لحاظ شده است.
اگر به دلیل تأخیر چند روزه، هزینه دموراژ نیز به محموله اضافه شود، قیمت تمامشده افزایش پیدا میکند.
اگر حاشیه سود اولیه کم باشد، حتی یک هزینه اضافی نسبتاً کوچک میتواند سود معامله را کاهش دهد.
از طرف دیگر، اگر دموراژ برای چند کانتینر و در مدت طولانی ایجاد شود، اثر آن بسیار بیشتر خواهد بود.
به همین دلیل، مدیریت دموراژ فقط برای کاهش یک هزینه جانبی نیست؛ بلکه بخشی از مدیریت مالی واردات است.
یک چکلیست برای جلوگیری از دموراژ
برای اینکه احتمال ایجاد دموراژ را کاهش دهید، قبل از رسیدن کانتینر این موارد را بررسی کنید:
پیش از حمل
- شرکت کشتیرانی مشخص است؟
- شرایط Free Time بررسی شده است؟
- نرخ دموراژ مشخص است؟
- شرایط Detention مشخص است؟
- اسناد تجاری آماده هستند؟
- مجوزهای احتمالی شناسایی شدهاند؟
- مشخصات کالا و HS Code بررسی شده است؟
قبل از ورود کالا
- زمان تقریبی ورود کشتی مشخص است؟
- اسناد حمل دریافت و بررسی شدهاند؟
- فرآیند ترخیص برنامهریزی شده است؟
- ترخیصکار در جریان ورود کالا قرار گرفته است؟
- شرایط حمل داخلی مشخص شده است؟
بعد از ورود
- تاریخ شروع Free Time مشخص است؟
- LFD مشخص شده است؟
- وضعیت ترخیص پیگیری میشود؟
- در صورت وجود مشکل، اقدام فوری انجام شده است؟
- هماهنگی خروج کانتینر انجام شده است؟
این چکلیست ساده میتواند به واردکننده کمک کند تا مدیریت زمان را از حالت واکنشی به حالت برنامهریزیشده تبدیل کند.
خدمات ترخیص کالا و امور گمرکی ترخیص24
یکی از راههای مدیریت بهتر فرآیند واردات، استفاده از خدمات یک مجموعه متخصص در حوزه گمرک و ترخیص کالا است.
مجموعه ترخیص24 خدمات گمرکی ارائه میدهد و میتواند در فرآیندهای مرتبط با ترخیص کالا، پیگیری امور گمرکی و مدیریت مراحل مربوط به ورود و خروج کالا در کنار صاحبان کالا و واردکنندگان باشد.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که محموله دارای مجوزهای خاص، اسناد متعدد، شرایط پیچیده یا محدودیت زمانی باشد.
ترخیص حرفهای به این معناست که فرآیند از زمان آماده شدن اسناد تا انجام تشریفات لازم و خروج کالا با برنامهریزی مناسب دنبال شود.
البته باید توجه داشت که هیچ مجموعهای نمیتواند تمام عوامل ایجادکننده دموراژ را کنترل کند؛ زیرا بخشی از این هزینهها به شرکت کشتیرانی، بندر، شرایط قرارداد و عوامل عملیاتی وابسته هستند. با این حال، مدیریت دقیق امور گمرکی میتواند از بسیاری از تأخیرهای قابل پیشگیری جلوگیری کند.
سوالات متداول درباره دموراژ
دموراژ چیست؟
دموراژ هزینهای است که معمولاً در صورت باقی ماندن کانتینر در ترمینال بیش از Free Time تعیینشده ایجاد میشود. نرخ و شرایط آن بر اساس شرکت کشتیرانی و قرارداد حمل متفاوت است.
Free Time چیست؟
Free Time مدت زمانی است که برای انجام فرآیندهای مربوط به کانتینر بدون دریافت هزینه دموراژ یا دیتنشن در اختیار صاحب کالا قرار میگیرد.
تفاوت دموراژ و دیتنشن چیست؟
دموراژ معمولاً به توقف کانتینر در داخل ترمینال پس از پایان زمان رایگان مربوط میشود؛ دیتنشن معمولاً زمانی مطرح است که کانتینر از ترمینال خارج شده اما در مهلت مقرر به شرکت حمل بازگردانده نشده است.
آیا دموراژ همان هزینه انبارداری است؟
خیر. دموراژ و هزینه انبارداری دو هزینه متفاوت هستند و ممکن است توسط مراجع متفاوت و بر اساس مبانی متفاوت محاسبه شوند.
آیا نرخ دموراژ ثابت است؟
خیر. نرخ دموراژ میتواند بر اساس شرکت کشتیرانی، بندر، نوع و اندازه کانتینر، قرارداد حمل و تعداد روزهای تأخیر متفاوت باشد.
چگونه از دموراژ جلوگیری کنیم؟
آماده کردن مدارک، شناخت Free Time، بررسی LFD، دریافت مجوزهای لازم پیش از ورود کالا، شروع سریع فرآیند ترخیص و هماهنگی بهموقع برای حمل داخلی از مهمترین راههای کاهش ریسک دموراژ هستند.
اگر تأخیر به دلیل مشکلات بندر باشد، باز هم دموراژ دریافت میشود؟
ممکن است هزینه طبق شرایط قرارداد محاسبه شود، اما در برخی شرایط میتوان با ارائه مستندات و مذاکره با شرکت حمل، درخواست بررسی، تمدید Free Time یا بخشودگی کرد. نتیجه به شرایط قرارداد و سیاست شرکت حمل بستگی دارد.
آیا ترخیصکار میتواند از دموراژ جلوگیری کند؟
ترخیصکار نمیتواند تمام عوامل ایجاد دموراژ را کنترل کند، اما آمادهسازی مدارک، پیگیری امور گمرکی و مدیریت سریع فرآیند ترخیص میتواند احتمال تأخیرهای قابل پیشگیری را کاهش دهد.
آیا دموراژ فقط برای واردات است؟
اصطلاح دموراژ در حملونقل کانتینری در شرایط مختلف واردات و صادرات به کار میرود و نحوه محاسبه آن به قرارداد، مسیر و شرایط شرکت حمل بستگی دارد.
نتیجهگیری؛ دموراژ را قبل از تبدیل شدن به هزینه جدی مدیریت کنید
دموراژ یکی از مهمترین هزینههای احتمالی در حملونقل کانتینری است و معمولاً زمانی ایجاد میشود که کانتینر پس از پایان Free Time همچنان در ترمینال باقی بماند.
نکته اصلی این است که دموراژ معمولاً نتیجه یک اتفاق ناگهانی نیست؛ بلکه در بسیاری از موارد، تأخیرهای کوچک و قابل پیشبینی میتوانند در نهایت باعث ورود کانتینر به دوره هزینه شوند.
آماده نبودن اسناد، تأخیر در دریافت مجوزها، مشکلات اظهار، ناهماهنگی حمل داخلی، عدم شناخت LFD و شروع دیرهنگام فرآیند ترخیص از جمله مواردی هستند که میتوانند ریسک ایجاد هزینه اضافی را افزایش دهند.
در مقابل، برنامهریزی پیش از ورود کالا، بررسی دقیق شرایط حمل، شناخت Free Time، پیگیری مداوم محموله و استفاده از خدمات تخصصی گمرکی میتواند مدیریت زمان را بسیار سادهتر کند.
بنابراین اگر قصد واردات کالا دارید، بهتر است از همان زمان عقد قرارداد حمل، موضوع دموراژ را جدی بگیرید و فقط به زمان رسیدن کشتی توجه نکنید. در تجارت بینالملل، زمان نیز مانند پول یک منبع محدود است و مدیریت نکردن آن میتواند مستقیماً هزینه تمامشده کالا را افزایش دهد.
در صورتی که برای ترخیص کالا و انجام امور گمرکی نیاز به خدمات تخصصی دارید، ترخیص24 میتواند در زمینه خدمات گمرکی و فرآیند ترخیص در کنار شما باشد.